Thomas A. Tweed – amerykański historyk religii, profesor na University of Notre Dame, znany z pionierskich badań nad recepcją buddyzmu w Stanach Zjednoczonych oraz teoretycznych ram analizy przestrzeni religijnej.
Kluczowe wkład i teorie
„Buddyści przy szafce nocnej” (Nightstand Buddhists)
Tweed wprowadził ten termin w swojej książce The American Encounter with Buddhism (1992). Opisuje on osoby (głównie w XIX i XX-wiecznej Ameryce), które:
- Interesują się buddyzmem, czytają literaturę na ten temat (często przed snem, stąd „szafka nocna”).
- Sympatyzują z naukami Buddy, ale nigdy formalnie nie wstępują do żadnej wspólnoty (Sanghi).
- Ich praktyka jest prywatna, intelektualna i zindywidualizowana. Kategoria ta jest kluczowa dla zrozumienia procesu deinstytucjonalizacji religii na Zachodzie.
Teoria „Przepływów i granic” (Crossing and Dwelling)
W swojej pracy teoretycznej Crossing and Dwelling: A Theory of Religion (2006), Tweed proponuje dynamiczne podejście do definicji religii. Zamiast widzieć religię jako statyczny zbiór wierzeń, definiuje ją jako „procesy przemieszczania się (crossing) i zamieszkiwania (dwelling)”, które pomagają ludziom orientować się w czasie i przestrzeni.
Recepcja buddyzmu w epoce wiktoriańskiej
Jego badania nad tym, jak wiktoriańscy Amerykanie interpretowali buddyzm, pokazały, że był on postrzegany albo jako „racjonalny sojusznik” przeciwko dogmatycznemu chrześcijaństwu, albo jako „nihilistyczne zagrożenie”. Tweed analizuje, jak buddyzm był filtrowany przez ówczesne wartości, takie jak optymizm, aktywizm i nauka.
Główne dzieła
- The American Encounter with Buddhism, 1844-1912: Victorian Culture and the Limits of Dissent (1992).
- Crossing and Dwelling: A Theory of Religion (2006).
- Retelling U.S. Religious History (jako redaktor).