Burning for the Buddha – Pionierska monografia Jamesa A. Benna, która bada zjawisko religijnego samopalenia w historii buddyzmu chińskiego. Benn rzuca wyzwanie współczesnym, zmodernizowanym interpretacjom buddyzmu, które pomijają lub patologizują akty przemocy skierowane przeciwko samemu sobie.
Główne tezy i obszary badawcze
Legitymizacja tekstowa i rytualna
Autor dowodzi, że samopalenie nie było marginalnym ekscesem, lecz praktyką silnie osadzoną w tekstach, takich jak Sutra Lotosu (rozdział 23 o Bodhisattwie Królu Medycyny).
- Przygotowania: Cały proces przygotowawczy był skrupulatnie wzorowany na opisie z sutry. Kandydat na autoimmolatora przez miesiące lub lata zmieniał dietę, spożywając aromatyczne oleje, kadzidła i substancje łatwopalne, aby „nasycić” ciało i uczynić je godną, pachnącą ofiarą, na wzór Króla Medycyny, który pił perfumowane oleje przed podpaleniem się.
- Recytacja w trakcie aktu: Kluczowym elementem rytuału była recytacja. Osoby poddające się samospaleniu często recytowały Sutrę Lotosu w trakcie płonięcia. Akt ten był performatywnym zjednoczeniem z tekstem – mnich nie tylko naśladował Króla Medycyny, ale stawał się żywym ucieleśnieniem sutry, co miało pomagać w transformacji fizycznego bólu w stan duchowej egzaltacji.
Ofiara i Zasługa
Akt spalenia ciała był postrzegany jako najwyższa forma ofiary (pūjā) i sposób na wygenerowanie ogromnej zasługi dla wspólnoty.
- Benn analizuje teologię „ofiarowania ciała”, gdzie fizyczna powłoka jest traktowana jako przeszkoda, którą należy porzucić w geście najwyższej hojności (dāna).
Kult relikwii i „żywi buddowie”
Benn bada, jak ciała osób, które dokonały autoimmolacji, stawały się relikwiami.
- Popioły i resztki kostne (śarīra) były czczone jako dowód osiągnięcia stanu buddy.
- Praktyka ta przyczyniała się do wzrostu prestiżu klasztorów i przyciągała wsparcie świeckich donatorów oraz elit politycznych.
Kontekst polityczny
Samopalenie bywało formą manifestacji potęgi Dharmy w relacji do władzy cesarskiej. Benn pokazuje, że choć konfucjańskie elity bywały sceptyczne, akt ten był potężnym narzędziem społecznym, budującym autorytet buddyzmu w Chinach.
Znaczenie dla buddologii krytycznej
Książka Benna jest kluczowa dla dekonstrukcji obrazu buddyzmu jako religii wyłącznie „racjonalnej” i „wolnej od przemocy”, promowanego przez Modernizm buddyjski.
- Odzyskanie ciała: Praca ta przywraca wagę cielesności w badaniach nad buddyzmem, pokazując, że ciało było polem radykalnej praktyki religijnej.
- Dystans do psychologizacji: Benn unika analizowania tych aktów przez pryzmat współczesnej psychiatrii, zamiast tego rekonstruuje ich wewnętrzną logikę religijną i kulturową.
Zobacz też: Sutra Lotosu, Zasługa, Buddyzm chiński, Demitologizacja, James A. Benn