Paradoksalna historia, dialog lub pytanie, używane w praktyce Zen (szczególnie w szkole Rinzai) oraz koreańskim Sŏn do wywołania “wielkiego zwątpienia” i przełamania dyskursywnego myślenia.
Mit “Nielogicznej Zagadki”
W popularnym odbiorze (ukształtowanym przez Suzukiego) kōan to „zagadka bez rozwiązania” (np. „Jaki jest dźwięk klaskania jednej dłoni?”), która ma zniszczyć intelekt.
- Rzeczywistość: Badacze tacy jak Griffith Foulk wykazują, że w tradycji chińskiej i japońskiej kōany były studiowane jak literatura klasyczna. Mnisi musieli uczyć się „poprawnych” (kanonicznych) odpowiedzi, poezji i komentarzy. Kōan był więc formą wyrafinowanej gry literackiej i rytualnej, a nie tylko „szokiem dla umysłu”.
Koreańskie Hwadu
W tradycji koreańskiej (Buddyzm koreański), kładzie się nacisk na technikę Hwadu („głowa słowa” lub „szczyt mowy”).
- Zamiast studiować setki historii, praktykujący (jak nauczał Kusan Suryŏn) skupia się na jednym pytaniu (np. „Czym jest to?” - I mwo kko?) przez całą dobę.
- Robert E. Buswell Jr. w The Zen Monastic Experience opisuje, że praktyka hwadu w Korei jest niezwykle intensywna i antyintelektualna, służąc budowaniu „siły skupienia” (joryeok), a nie literackiej edukacji.