Zazen – praktykę bezprzedmiotową, gdzie samo siedzenie jest realizacją oświecenia.
Rytuał vs technika
Współczesny modernizm buddyjski (i ruch mindfulness) traktuje zazen jako technikę relaksacyjną lub terapeutyczną (redukcja stresu, uważność).
- Rytuał ciała: Tradycyjnie zazen jest rytuałem, w którym kluczowa jest forma: postawa ciała, ułożenie szat, ołtarz, kadzidło. Badacze wskazują, że w klasztorze „robienie zazen” to performatywne odgrywanie roli Buddy, a nie tylko „praca z umysłem”.
Zazen a wojna
Brian Daizen Victoria w zen na wojnie dokumentuje, jak w czasie II wojny światowej technika zazen była promowana wśród japońskich żołnierzy jako metoda budowania „siły woli”, nieustraszoności wobec śmierci i absolutnego posłuszeństwa rozkazom (tzw. „imperialny zen”). Pokazuje to, że zazen jako technika koncentracji jest moralnie neutralna i może służyć celom militarnym.
Zobacz też: Zen na wojnie, Medytacja, McMindfulness