The Buddha Pill – głośna książka psychologów Miguela Fariasa i Catherine Wikholm, która poddaje krytycznej analizie zachodnią fascynację medytacją i ruchem mindfulness.
Główne tezy
Autorzy, opierając się na badaniach klinicznych i eksperymentach (m.in. w więzieniach), stawiają kilka kontrowersyjnych tez:
- Mit uniwersalnej korzyści: Medytacja nie działa na każdego tak samo. Dla niektórych osób może być nieefektywna, a dla części – wręcz szkodliwa.
- Efekty uboczne: Książka była jedną z pierwszych w literaturze popularnonaukowej, która szeroko opisała zjawiska lęku, depersonalizacji i nawrotów traumy wywołanych medytacją (zobacz: Trudne doświadczenia medytacyjne).
- Religia vs. Technika: Autorzy argumentują, że odarcie medytacji z jej buddyjskiego kontekstu etycznego i religijnego (sekularyzacja) czyni z niej jedynie narzędzie narcystycznej samoregulacji, a nie ścieżkę głębokiej zmiany charakteru.
- Słabość dowodów: Farias i Wikholm wskazują na niską jakość metodologiczną wielu badań nad mindfulness (małe próby, brak grup kontrolnych, błąd potwierdzenia u badaczy-entuzjastów).
Znaczenie dla buddologii krytycznej
Książka jest ważnym głosem w debacie nad McMindfulness. Pokazuje, jak nauka została użyta do stworzenia nowego „mitu o medytacji”, który jest równie uproszczony, co wiktoriańskie wyobrażenia o buddyzmie.
Współbrzmi z pracami Willoughby Britton oraz Ronalda Pursera, tworząc solidny fundament pod krytyczną psychologię kontemplacyjną.
Zobacz też: Trudne doświadczenia medytacyjne, McMindfulness (konstrukt), Mindfulness, Willoughby Britton, Buddyzm a nauka