Sanskrycki termin oznaczający „pustkę” lub „brak własnej natury” (svabhāva). Centralne pojęcie filozofii Mahajany, szczególnie szkoły Madhjamaka.
Perspektywa krytyczna
Pojęcie pustki jest jednym z najczęściej dekonstruowanych terminów w studiach nad modernizmem buddyjskim:
- Fizykalizacja: Moderniści (np. Fritjof Capra) często błędnie utożsamiają pustkę z próżnią kwantową lub polem energetycznym, co Evan Thompson i Donald S. Lopez Jr. określają jako naiwny redukcjonizm. Pustka w ujęciu Nagardżuny nie jest „substancją” ani „energią”, lecz kategorią logiczną i epistemologiczną.
- Nihilizm vs. Absolutyzm: Wczesny orientalizm postrzegał pustkę jako nihilizm (nicość). Z kolei współczesny New Age często traktuje ją jako „Świadomość Uniwersalną” lub „Absolut”, co z punktu widzenia klasycznej madhjamaki jest błędem substancjalizmu.
- Polityka Pustki: Badacze tacy jak Robert Sharf wskazują, że retoryka pustki („nie ma ja”, „nie ma cierpiącego”) bywała historycznie używana do uciszania krytyki społecznej lub usprawiedliwiania przemocy (skoro wszystko jest pustką, zabijanie nie ma ostatecznego podmiotu – patrz: Zen at War).