Poniższa mapa porządkuje tradycyjne terminy i doktryny (język Emic), które stanowią przedmiot analizy w tej bazie. Terminy te są badane pod kątem ich historycznych znaczeń oraz współczesnych reinterpretacji.
Fundamenty i etyka
Podstawowe pojęcia opisujące kondycję ludzką, strukturę rzeczywistości i ramy życia.
- Dharma – Prawo, nauczanie i ostateczna prawda.
- Samsara – Cykl narodzin i śmierci, uwarunkowana egzystencja.
- Karma – Prawo przyczyny i skutku (często psychologizowane w modernizmie).
- Nirwana – Wyzwolenie, cel ścieżki buddyjskiej.
- Etyka (Sīla) – Fundament praktyki i reguły postępowania.
- Reguła zakonna (Vinaya) – Sformalizowany kodeks dyscyplinarny mnichów i mniszek.
- Zasługa – Tradycyjna waluta duchowa (marginalizowana w buddyzmie zachodnim).
Filozofia i mechanizmy rzeczywistości
Kluczowe wglądy w naturę istnienia.
- Współzależne powstawanie – Fundamentalna doktryna o braku niezależnych bytów.
- Brak Ja (Anatta) – Zaprzeczenie istnienia stałej duszy lub ego.
- Pustka (Śūnyatā) – Centralna idea mahajany (często łączona z fizyką kwantową).
Ideały i metody mahajany
Rozszerzenie ścieżki o wymiar powszechnego współczucia.
- Bodhisattwa – Istota dążąca do oświecenia dla dobra wszystkich.
- Natura Buddy – Potencjał przebudzenia tkwiący w każdej istocie.
- Zręczne środki (Upāya) – Pedagogiczna elastyczność w przekazywaniu nauk.
- Rytualne samospalenie – Radykalna realizacja ofiarności bodhisattwy.
Praktyka i doświadczenie zen
Specyficzne terminy tradycji medytacyjnych Azji Wschodniej.
- Zazen – Medytacja na siedząco, serce praktyki zen.
- Koan – Paradoksalne sformułowanie służące przełamaniu myślenia dyskursywnego.
- Satori – Przebłysk oświecenia, bezpośredni wgląd.
Medytacja i psychologia
Terminy najczęściej adoptowane przez współczesną psychologię.
- Uważność (Sati) – Pamięć o teraźniejszości (fundament ruchu mindfulness).
- Wgląd (Vipassanā) – Bezpośrednia obserwacja procesów umysłowych.
Zobacz też: Kategorie analityczne, Nurty historyczne, Źródła i manifesty